“..sacar e levar as pedras para Vilaxoán…”
Actualizado: decembro 2025
Pódeche interesar:
1490,xuño, 19.Lugo
O bispo de Lugo afóralles ó notario Xoán López, á súa muller e a unha voz os casais de Taboelle e Vilar nas
freguesías de San Miguel de Orbazai e Santa Maria Madalena de Adai, por renda anual dunha carga de
centeo, cincuenta maravedís e trece ducias de anguías.
MADRID, AHN, Carp. 1333 F/5, perg. ortx., ga/ego, cortesá, 220 x 325 mm; Cód. 417 B, fs. 121 r. e v.
Nós Don Alfonso Enríquez pola graza de Deus e da Santa Igrexa de Roma, Bispo de Lugo, sendo informado en como os
nosos casares chamados de Taboelle e de Vilar, que son da nosa Igrexa e bispal, e son sitios nas aldeas de Vilar de
Taboelle que son o sinal de San Miguel de Orbazay e de Santa María Magdalena de Adai, de moi longos tempos e anos os
teñen e tiveron alleados e escondidos os nosos antecesores que estean na Santa Gloria, e non nos arrendaron nin a eles
cousa algunha os que así os tiveron e usaron, antes dicían que eran seus de propiedade e así os levaron e posuíron eles
e os seus antecesores de longos tempos e anos a esta parte, e así sendo informado como o noso casar de Vilardoye xace
en campo e en ermo e as nosas partes que nos pertencen dos caneiros do Porto de Ombreiro e a metade do caneiro
chamado María Conteira , os cales están derrubados e danados, por canto os danaron e derrubaron por sacar e levar as
pedras deles para Vilaxoán para os tributos, dicindo que danaban e facían dano a Fernándo Ares de Saavedra, que
estaba cercado, e tiña e había as outras partes dos caneiros e lle pertencían. E vendo e entendendo como acuso o
contido e feito o noso prol e proveito e dos nosos sucesores e a nosa bispal, aforamos e damos en foro a vós Johan de
Sant Martino (Xoán López), notario e procurador desta nosa cidade, e á vosa muller, Eynes Lopes (Inés López), e a unha
persoa que despois de vós viñese e descendese, os ditos casares e caneiros, con tal condición que vós os saquedes e
desalleedes e deliberedes das persoas que así os teñen e usan por seus ás vosas costas expensas, e así fagades e
apostedes o dito casar e caneiros, e así e vós e as ditas persoas nos deades e paguedes, en cada un ano, polos ditos
lugares de Vilar e Taboelle unha carga de centeo vós e a dita vosa muller e a outra persoa que despois de vós sucedese
no dito foro seis fanegas de pan, de cada un ano, medido por medida dereita desta cidade de Lugo, e polo dito lugar de
Vilardoye cincuenta maravedís de pares de brancas, e polos ditos caneiros trece ducias de anguías correadas e salgadas,
en cada un ano. E así vós e a dita persoa despois de vós que teñades todo labrado e ben reparado e abonado en tal
maneira que non se perda por mingua de labor e de bo paramento, e así daredes e pagaredes o dito pan e diñeiros e
anguías en cada un dos anos ó tempo que se paguen os outros nosos foros, e supoñendo o non pagamento por dous
anos este foro anulado e en si ningún. E que cada unha das ditas persoas sexa obrigada de mostrarse ante nós ou ante
os nosos sucesores do día que suceda o dito foro ata trinta días logo seguintes, supoñendo a pena de perder o dito foro.
E con estas condicións nomeadas aforamos e damos en foro os ditos casares e caneiros.
E eu, o dito Johan de San Martino (Xoan López), por min e pola miña dita muller e persoa, así o recibo e me obrigo e a
todos os meus bens e delas debo facer e cumprir e pagar segundo o dito é. E nós así vos outorgamos e vos mandamos
dar disto unha carta de foro forte e firme, firmada do noso nome e selada co noso selo, e mandada ós nosos mordomos
que vos poñan logo e apoderen na posesión dos ditos lugares e caneiros.
Que foi feita e outorgada esta carta, dez e nove días do mes de xuño, do ano de mil catrocentos noventa anos.
Testemuñas que foron presentes: o señor Álvaro García, chantre desta Igrexa de Lugo, Fernando Díaz de Riba de Neyra,
Lopo de Curillos, despenseiro, e Roi Díaz de Riomol, criados do señor Bispo, e outros.
E eu Alvar Pérez de Lugo, escribán e notario público polas autoridades apostólica e ordinaria e secretario do dito señor
Bispo meu señor, a todo o que susodito é e a cada unha cousa e parte dilo nun coas ditas testemuñas presentes fun o
outorgamento deste dito foro, e de mandamento e outorgamento do dito señor Bispo e de pedimento do dito López de
San Martiño esta dita carta de foro, segunda ante o meu paso, firmo escrito fielmente por outro, e firmo aquí estes meu
nome e sinais acostumados.
Bibliografía
Portela Silva, María Xosé. Documentos da Catedral de Lugo século XV.
Reflectido na “Bibliografía” da web: http://www.caldaloba.es.
Transcrición da carta o galego: