Que pasou no castelo despois do asedio? A obra de M. Ángel Ladero Quesada “La Hermandad en Galicia. 1490-1498” [1], analiza as contas da Irmandade que implantaron en Galicia os propios Reis Católicos a partir dos anos oitenta. Trala revolución dos Irmandiños no ano 1467 no que se protagonizou unha insurrección antiseñorial, os propios Reis Católicos decidiron implantar a súa propia nos anos oitenta, coa finalidade de pacificar a terra e acabar cos abusos ou rebeldías nobiliarias, anque o propio obxectivo foi instalar unha administración eficaz de xustiza e fiscabilidade rexias, e restaurar o normal funcionamento da orde social estamental e señorial. Foi o arcebispo Fonseca, secundado polo Conde de Lemos e por Diego de Andrade os que aceptaron a entrada da dita Irmandade, pese á oposición de moitos outros nobres galegos, que incluso ofreceron unha cuantiosa cantidade de diñeiro (500.000 marabedís, ano 1477), a entrega de varios castelos e coa promesa de atender eles mesmos a orde pública senón se instauraba a Irmandade dos Reis Católicos, proposta que non aceptaron. A restauración do poder real fíxose efectivo en outubro do ano 1480 co nomeamento e envío de D. Fernando de Acuña como gobernador e xustiza maior, acompañado do licenciado Garci López Chinchilla, letrado do Consello Real, alcalde maior, cunha compañía armada de douscentos a trescentos de a cabalo. No ano 1482 implantouse a correspondente “ contribución ” da que moitos municipios propuxeron a súa rebaixa tendo en conta a pobreza do reino, e pediron tamén que os administradores de tal tarefa fosen galegos (diputados, recadadores, tesoureiros, etc...). Os Reis Católicos non o deberon aceptar, e en outubro de 1484 dispuxeron dunhas novas formas no proceso de cobro, declarando a forma na que se debía de empadroar de novo a veciñanza galega para que a contribución se recadase polos padróns de veciños e non por arrendamentos. En marzo do 1486 os Reis Católicos enviaron o seu vasalo e “continuo” Juan de Arévalo co encargo de revisar os padróns feitos para o cobro correcto da contribución da Irmandade, e completalo con quen ata entón non se empadroara. Os Reis Católicos, Fernando e Isabel fixeron a súa primeira viaxe a Galicia no outono do ano 1486, estando como gobernador desde facía tres anos D. Diego López de Haro. Trala viaxe rexia a Galicia e a implantación do que sería a Audiencia de Galicia por catro doutores do Consello Real, estabilizouse definitivamente a administración territorial do poder monárquico no reino. Así pois, a partir do 5 de agosto de 1490 pódense analizar as contas da Irmandade ata a súa extinción en agosto do ano 1498. Estas contas proporcionan numerosos datos e nomes sobre a historia galega daqueles tempos. Os gastos principais que eran os mesmos cada ano eran os pertencentes a salarios, tenzas, acostamentos, libranzas, malfeitores, salarios e descargos de tesoureiros. Destaca principalmente as “tenzas” ou “alcaidías” das igrexas ou fortalezas que supoñían un control daqueles enclaves para garantir a paz no reino e o final dos abusos e latrocinios frecuentes en datas anteriores ós anos oitenta (alcaide era a persoa que na Idade Media tiña ó seu cargo a garda e defensa dunha fortaleza). Os Reis pagaban a cada alcaide, ademais da súa tenza, o soldo dunha “lanza” e tiñan repartidos 175 peóns a soldo entre diversas fortalezas. Velaquí neste apartado, onde se fai alusión á fortaleza de “Villa Juán” (Cospeito, Lugo), no que xunto con outras fortalezas e igrexas os Reis fixeron mercé ó señor deste pago. A maior novidade das contas (sexta e sétima prorrogación das contas) é que facilitan relacións nominais dos alcaides das vinte e catro fortalezas (tenzas que pagaban os Reis, indicando a titularidade das fortalezas, que podían ser da Coroa ou tomada a diversos señores). Velaquí o interese por coñecer os nomes daqueles titulares das tenzas e acostamentos das persoas de confianza da administración rexia en Galicia: